Don’t be the crystal shop owner: waarom angst voor succes onze dromen uitstelt

Veel mensen hebben onbewust angst voor succes en The Alchemist laat dat op een prachtige en confronterende manier zien.

Als je dat boek nog niet hebt gelezen, please please please zie dit dan als een reminder om het wél te doen.

Ik heb The Alchemist twee keer gelezen.

De eerste keer in de zomer van 2022.

Toen vond ik het een mooi verhaal en ging verder met mijn leven.

Niet veel bleef hangen.

Ik was waarschijnlijk nog niet op de plek waar het boek me kon raken.

En toen, afgelopen zomer in 2025, las ik het opnieuw.

Dit keer brak er iets open.

Ik zat daar met het boek in mijn handen en de tranen stroomden.

Alsof ik ineens begreep wat ik de eerste keer niet kon zien.

Zo’n verhaal dat je niet alleen leest maar voelt.

Anyways, als je het hebt gelezen, dan weet je precies wie ik bedoel met de crystal shop owner.

De kristalwinkelier

De man die zijn leven doorbrengt in een kleine winkel vol glans en stilte.

Een ruimte waar elk kristal perfect ligt maar waar niets leeft.

Hij heeft een droom, maar durft hem niet te leven.

Zijn grootste verlangen is om naar Mekka te reizen.

Zijn heilige bestemming.

Zijn roeping.

Zijn levenslange wens.

Maar hij gaat niet.

En dat is het pijnlijke inzicht.

Hij is niet bang om te falen.

Hij is bang dat het hem lukt.

Want diep van binnen voelt hij dat als hij zijn droom vervult,

de rest van zijn leven geen betekenis meer heeft zoals hij het nu kent.

Hij zou zichzelf verliezen in het onbekende.

Hij zou moeten groeien.

Hij zou moeten bewegen.

Hij zou zijn veilige routine moeten verlaten.

Zijn droom in leven houden is gemakkelijker dan hem waarmaken.

Zolang hij niet gaat kan hij blijven fantaseren over hoe groots het zou zijn.

Hij kan genieten van de mogelijkheid zonder de verantwoordelijkheid van de realiteit.

Zolang hij uitstelt blijft hij in controle.

Hij hoeft niet te riskeren dat het anders uitpakt.

Hij hoeft geen barrières te doorbreken.

Hij hoeft niet te veranderen.

Daarom openbaart de kristalwinkelier een harde waarheid.

Wanneer de jongen zijn winkel binnenkomt,

glimlacht de eigenaar. Hij werkt. Hij leeft.

Maar je voelt het meteen:

deze man is niet waar hij hoort te zijn.

Zijn droom ligt begraven onder jaren die steeds meer op elkaar gingen lijken.

Hij liet hem niet los omdat hij dacht dat hij hem niet kon waarmaken.

Hij liet hem los omdat hij bang was dat hij hem wél zou waarmaken.

Want zodra een droom lukt

moet je jezelf opnieuw ontmoeten.

Zonder excuses.

Zonder veilige verhalen.

Zonder de grenzen waar je je achter kunt verschuilen.

Je staat dan

in het volle licht

met jouw potentieel voor je

en geen manier meer om te doen alsof je niet weet wat er mogelijk is.

Daarom is de kristalwinkelier een spiegel.

Niet omdat hij faalde,

maar omdat hij niet durfde te bewegen.

Waarom voelt succes als gevaar?

We denken vaak dat we bang zijn om te falen.

Maar psychologisch gezien is dat zelden waar.

Het brein is niet geobsedeerd met falen.

Het brein is geobsedeerd met veiligheid.

En hier wordt het interessant.

Voor je onderbewuste betekent verandering hetzelfde als gevaar.

Niet omdat het werkelijk gevaarlijk is,

maar omdat het onbekend is. Het brein maakt geen onderscheid tussen een echte leeuw

en een innerlijke sprong die je nog nooit eerder hebt gemaakt.

Het reptielenbrein wil overleven.

Dat is zijn enige taak.

Het ziet geen verschil tussen

een tijger in de bosjes

en een droom die vraagt om een nieuw pad.

Alles wat niet voorspelbaar is

activeert een alarmsysteem.

Je hartslag versnelt.

Je spieren spannen zich aan.

Je cortisol stijgt.

Al die sensaties worden vertaald als

nee

niet doen

te veel risico

of in de meest dramatische versie:

dit betekent de dood.

Wetenschappelijk gezien werkt het zo:

Het limbisch systeem is gebouwd om patronen te herkennen.

Alles wat afwijkt wordt gelabeld als potentieel gevaar.

Het brein geeft altijd de voorkeur aan homeostase.

Een gelijkmatige toestand.

Zelfs als die toestand eigenlijk te klein voor je is.

Dopamine beloont verlangen,

maar cortisol wint van dopamine wanneer iets onzeker voelt.

Er is dus letterlijk een strijd in je lichaam tussen

verlangen en veiligheid,

potentieel en patroon,

ziel en biologie.

En dan begrijp je waarom de kristalwinkelier bleef waar hij was.

Zijn systeem koos voor voorspelbaarheid.

Voor herhaling.

Voor routine.

Hij offerde zijn droom niet omdat hij zwak was.

Hij offerde zijn droom omdat zijn brein dacht

dat blijven veiliger was dan worden.

Maar wat als je dat mechanisme herkent in jezelf

op plekken waar je liever niet naar kijkt

De kristalwinkel in jezelf

Iedereen heeft zo’n winkel.

Een plek waar je glimlacht en doorgaat

maar van binnen weet:

ik ben hier al te lang.

Misschien is het een baan.

Misschien een relatie.

Misschien een identiteit die ooit paste maar nu knelt.

Misschien een droom die je op een plank hebt gelegd

waardoor hij glanst maar nooit beweegt.

Je poetst hem.

Je denkt erover.

Je vertelt erover op verjaardagen.

En elke keer fluistert iets in jou:

straks

als het rustiger wordt

als ik er klaar voor ben

als ik de moed heb

als ik genoeg geld heb.

Maar dat moment komt zelden vanzelf.

Niet omdat je lui bent.

Niet omdat je twijfelt.

Niet omdat je droom nog niet duidelijk is.

Maar omdat je systeem in de veilige modus blijft.

Het houdt je vast in het bekende

want het kent jou daar.

Het weet hoe je overleeft daar.

En het denkt dat het je beschermt.

Maar beschermen kan verstikken.

Soms is stilstand het gevaar.

Niet beweging.

De echte saboteur is niet je angst maar je bescherming

Zelfs sabotage is vaak bescherming in vermomming.

Je plant ideeën maar voert ze niet uit.

Je begint enthousiast maar stopt halverwege.

Je vindt ineens honderd nieuwe prioriteiten.

Je start aan je droom en denkt binnen drie weken:

dit is toch niets voor mij.

Dat is geen falen.

Dat is een systeem dat fluistert:

kies de winkel

niet de reis.

Veel mensen blijven daardoor in hun kristalwinkel.

Het is niet slecht.

Het is niet fout.

Maar het is wel klein.

En jij voelt dat.

Want je ziel is geen winkelier.

Je ziel is een reiziger.

De spiegel waar je niet omheen kunt

Dus laat me je deze vraag stellen.

Niet als oordeel,

maar als uitnodiging.

Waar in jouw leven run jij nog een kristalwinkel

die allang niet meer bij je past?

Waar houd jij een droom glanzend

maar veilig opgeborgen?

Waar vermijd je beweging?

Niet omdat je het niet kunt

maar omdat je voelt dat succes jou zou veranderen

en er geen weg meer terug is naar het veilige.

Want dat is de echte schrik.

Niet de weg.

Niet het werk.

Maar dat jij iemand wordt

die je diep van binnen altijd al was

maar nooit durfde te belichamen.

Daar komt alles samen.

Wat als je angst niet bang is dat het mislukt.

Wat als je angst bang is dat het werkt.

Durf daar even bij stil te staan.

Niet vanuit haast,

maar vanuit contact met jezelf.

De kristalwinkelier had een droom.

Jij hebt een kans.

De deur staat open.

Het licht valt naar binnen.

Er is niets dat je tegenhoudt

behalve een systeem dat denkt dat stilstand veiliger is dan groei.

Maar jij weet inmiddels beter.

Je kunt het niet meer ontkennen.

Je staat allang op de drempel nu moet je alleen nog kiezen welke wereld je instapt.