Alles wat je over jezelf gelooft klopt niet

Wat elke oude beschaving wist en wij vergeten zijn

Een tijd geleden keek ik naar een YouTube video van Chase Hughes, ‘The Ancients Decoded Reality’. Hij duurt 38 minuten en als er maar één video op YouTube mocht bestaan en de rest werd verwijderd, dan is dit hem wel. Ik ben zo enthousiast over deze video dat ik besloot er zelf over te schrijven, zijn video als inspiratie maar met mijn eigen perspectief en ervaring erin verweven.

Chase heeft jarenlang onderzoek gedaan naar meer dan 190 heilige teksten van over de hele wereld. Christelijke, hindoeïstische, boeddhistische, joodse, islamitische, taoïstische, gnostische, Egyptische, Maya, hermetische, confucianistische, Sumerische en inheemse tradities. Teksten die duizenden kilometers van elkaar vandaan zijn geschreven, duizenden jaren uit elkaar, zonder enige manier om elkaar te beïnvloeden. En toch vertellen ze allemaal exact dezelfde boodschap.

Wat die boodschap is? Dat een gelukkig leven mogelijk is op het moment dat jij er klaar voor bent. En dat jij de controle daarover hebt.

Ik vond vroeger levensbeschouwing heel interessant. Dus dat ik nu 20 jaar later mezelf hier volledig in kan verliezen verbaast me niet.

Ik weet nog dat de lerares met de docu 'The Secret' aankwam en dat ik dacht: wow, dit is interessant. Waarom weten meer mensen dit niet? Is dat soms waarom het 'the secret' heet?

Dit zijn de vijf waarheden die hij beschrijft en die ik hieronder uitwerk vanuit mijn perspectief en ervaring.

Waarheid 1: Je bent niet apart van de rest

Deze oude tradities die nooit met elkaar contact hadden beschrijven dus dezelfde vijf waarheden. De eerste is dat scheiding een illusie is.

• In de Upanishads staat ‘‘Tat tvam asi’’, wat zoveel betekent als: ‘‘jij bent dat. Niet verbonden ermee, jij bent het zelf.’’

• Jezus zei: “dat het hele koninkrijk van God is binnenin jou. Niet in een gebouw. Niet in een boek. In jou.”

• De Soefis zeiden: “je bent niet een druppel in de oceaan, je bent de hele oceaan in een druppel.”

• In het taoïsme: “alles is de Tao die zich uitdrukt in tienduizend vormen.”

• In de oude Maya tekst Popol Vuh zie je “hart van de hemel, hart van de aarde”. Het universum als één levend wezen.

• Hermetische teksten zeggen: “Alles is één.”

• Boeddhisme zegt: “Er is geen afgescheiden zelf.”

• In de Kabbala: “De schepping is één emanatie, alleen gescheiden in verschijning.”

• En in de kwantumfysica beginnen wetenschappers nu hetzelfde te ontdekken, dat “alles één veld is”, gefragmenteerd door perceptie.

Andere culturen, andere metaforen, exact dezelfde waarheid. Er is dus geen JIJ versus de wereld. Al denken misschien veel mensen zo.

Als ik terugkijk naar mijn eigen opvoeding, was ik vooral opgevoed met het idee dat de hele wereld tegen ons was. Dat de ander altijd wel ons iets kwaads wilde doen of slechte bedoelingen had.

Een heel klein (onschuldig) voorbeeld: als mijn pa de boodschappen had gedaan, ging hij altijd het bonnetje dubbel checken om te kijken of hij niet “genaaid” was.

Er is geen jij versus de wereld. Er is alleen dit ene universum dat zichzelf ervaart vanuit jouw perspectief.

En wanneer elke oude tekst dingen zegt als één geest, één God en vader van allen, as above so below, jij bent dat, het koninkrijk is binnenin, alles is geest, alles is de Tao, dan wijzen ze allemaal naar hetzelfde.

Jij bent het universum dat zich bewust is van zichzelf. Jij bent het goddelijke dat tijdelijk door menselijke ogen kijkt. Jij bent niet in de wereld. De wereld is in jou.

Denk hier eens over na: als je niet afgescheiden bent, dan is je hele leven, je hele identiteit, je hele wereldbeeld misschien gebouwd op een misverstand. En dat misverstand is wat de meesten van ons laat lijden.

Want op het moment dat je gelooft dat je afgescheiden bent, begin je verlies en dood en afwijzing en schaarste te vrezen. En dan ga je jagen op betekenis, bevestiging en controle. Dan verdedig je je kleine ego alsof het heilig is.

Maar op het moment dat je herinnert wat je werkelijk bent, verdwijnt de angst. Conflict lost op. Eenzaamheid verdwijnt. Dood krijgt een compleet andere betekenis. En het leven wordt iets dat je eindelijk kunt begrijpen.

Eén veld van bewustzijn dat zich afspeelt als miljarden expressies die zichzelf proberen te herinneren.

Daarom ligt waarheid nummer één onder alles. Want als we niet afgescheiden zijn van elkaar en je niet afgescheiden bent van het universum, dan is wat hierna komt het besturingssysteem van de realiteit.

Vroeger was ik echt zo trots en moest ik ook vaak altijd gelijk hebben. Als ik terugkijk op die periode dat ik zo hard vocht voor mijn gelijk, zie ik nu hoe gescheiden ik me voelde. Ik versus jij. Mijn gelijk versus jouw gelijk. Ik weet het beter dan jij. Het ego heeft die scheiding nodig om te kunnen bestaan. Het moet kunnen vergelijken, winnen, verdedigen.

In mijn werk zie ik dit ook bij de vrouwen waarmee ik werk. Die scheiding zit diep. Het gevoel dat je het alleen moet doen, dat je jezelf moet bewijzen, dat niemand het echt begrijpt. Dat het jij bent tegen de wereld. En juist dat gevoel houdt ze vast.

Waarheid 2: Angst is een illusie, liefde is de waarheid

De tweede waarheid gaat over angst. Angst is de grootste leugen die ooit verteld is. Liefde is het enige wat echt is. En ook hier zegt elke traditie hetzelfde.

• De meest herhaalde zin in de hele Bijbel is “wees niet bang” of “vrees niet.”

• Jezus zegt: “Volmaakte liefde verdrijft angst.”

• In de Bhagavad Gita staat “dat het pad van toewijding, liefde leidt tot bevrijding. Het pad van onwetendheid, angst leidt tot lijden.”

• Boeddha zei: “Haat stopt niet door haat. Alleen door liefde wordt haat genezen.”

• In de Tao Te Ching: “moed komt uit liefde. Verlamming komt uit angst.”

• In de Dhammapada: “de geest is alles.” Met andere woorden: “angst begint in de geest, niet in de wereld.”

• Rumi schreef “Jouw taak is niet om liefde te zoeken, maar om de barrières te vinden en weg te halen die je ertegen hebt gebouwd.”

Het is toch bizar dat deze beschavingen, nooit één woord met elkaar spraken en toch tot een zelfde conclusie kwamen over de realiteit?

Angst voedt ego. Liefde lost het op.

Angst is een groot thema geweest in mijn leven. Eigenlijk begon het al vóór mijn geboorte. Mijn moeder vertelde weleens over haar tijd in Kabul, toen ze zwanger van mij was. Over oorlog. Over bommen. Over overleven.

Toen ik twee was, verbleven we met de hele familie een week lang in de gang van ons appartement, omdat twee strijdende partijen ons gebouw letterlijk insloten. De gang was, als het gebouw geraakt zou worden, zogenaamd de veiligste plek.

Toen ik vier was, viel de taliban ons huis binnen om te controleren of we videobanden, een radio of foto’s hadden. Dat was verboden. Mijn moeder verstopte videobanden van een bruiloft tussen kleding in een koffer.

Ook toen we later naar Nederland kwamen, bleef angst aanwezig. Van mijn zevende tot mijn veertiende leefden we in onzekerheid. We wisten niet of we mochten blijven of uitgezet zouden worden. We verhuisden van plek naar plek, steeds tijdelijk en stabiliteit was ver te zoeken. Angst en onzekerheid werden normaal.

Maar als angst normaal wordt, wat ga je dan geloven? Dat je altijd bezig moet blijven. Dat je moet presteren en dat je je leven moet vullen, zodat je niet hoeft te voelen wat eronder zit.

Voor mij werd dat het najagen van succes, geld en erkenning.

Vanuit angst ga je jagen op goedkeuring, bevestiging, geld en controle. Je voelt je gedwongen om jezelf te vergelijken met anderen, alsof er iets ontbreekt in jouw leven terwijl dat helemaal niet zo is.

Liefde in de oude zin heeft niets met romantiek te maken. Ze bedoelden eenheid. Afstemming. Het herkennen dat we van hetzelfde gemaakt zijn, hetzelfde licht, dezelfde bron, hoe je het ook wil noemen.

Daarom voelt angst zo slecht. Het matcht biologisch gewoon niet met wat je werkelijk bent.

Elke fout die je ooit hebt gemaakt, elke relatie die ontplofte, elk spijtgevoel dat je meedraagt, elke keer dat je je eigen potentieel saboteerde. Het is allemaal angst. Je lijdt omdat je een leugen gelooft.

Toen ik eerlijker met mezelf werd over die periode, zag ik iets wat ik liever niet zag. Die trots, die behoefte aan gelijk hebben, of succes en ambitie waar ik zo achterna zat. Het was geen kracht. Het was angst. Angst om niet genoeg te zijn. Angst om gezien te worden als zwak. Angst dat ik iets van mezelf verloor als ik toegaf. Angst om niet waardig te zijn als ik het “niet gemaakt” had.

Zelfliefde was dan ook vaak ver te zoeken. Streng zijn voor mezelf was de norm. Maar op het moment dat je angst achter je laat en met liefde naar je verleden kijkt, verandert ook je verleden. Je kijkt niet langer terug met schaamte, maar met trots en liefde.

En dat zie ik ook terug bij de vrouwen waarmee ik werk. Ze houden zichzelf klein, saboteren hun eigen kansen, blijven in situaties zitten die ze allang hadden moeten verlaten. Of ze blijven vastzitten aan een oud verhaal. Wat je is overkomen kun je niet veranderen, maar je kunt wel teruggaan om je verhaal erover te veranderen.

Want angst om je schaduwkanten op te zoeken, angst om oude momenten te herleven, dat houdt je in een loop. Bij de een is het minder aanwezig dan bij de ander, maar een deel van ons leeft vanuit angst. En I don’t blame you, want niemand heeft ons ooit geleerd hoe het anders kan.

Carl Jung, was een invloedrijke Zwitserse psychiater en de grondlegger van de analytische psychologie. Hij introduceerde fundamentele concepten zoals het collectief onbewuste, archetypen, synchroniciteit, en de begrippen introvert en extravert.

Voor Jung was angst geen vijand maar een boodschapper. Een signaal dat er iets in je leeft dat gezien wil worden. Nu ik mijn eigen angsten heb gefaced, is het voor mij ook makkelijker geworden om ze te zien voor wat ze zijn en ze echt te omarmen. En jij kunt dit ook.

Jung zag angst als een direct gevolg van innerlijke verdeeldheid. Een deel van jou wil groeien. Een ander deel probeert je veilig te houden.

Hier zijn zijn belangrijkste inzichten, vertaald naar heldere taal.

Een van Jung’s bekendste uitspraken:

“What you resist not only persists, but will grow in size.”

De schaduw is alles wat je hebt weggestopt. Woede. Verdriet. Schaamte. Verlangen. Kracht.

Wanneer je deze delen onderdrukt, verdwijnen ze niet. Ze gaan ondergronds leven. En daar worden ze angst.

Waarheid 3: Je geest is geen camera, maar een projector

Deze waarheid, is precies waarom ik doe wat ik doe. Dit is tegelijkertijd ook zo simpel maar op één of andere manier snappen mensen dit niet.

Oke komt ie: Je brein registreert de werkelijkheid niet. Het maakt de werkelijkheid. Your mind is not a camera. It’s a projector. Wat jij dus denkt, vormt wat je ziet en niet andersom.

• In de Dhammapada staat: “wat je denkt, dat word je.”

• In de hermetische teksten: “alles is geest.”

• In de hindoeïstische Vedanta zien we maya: “de wereld die je waarneemt wordt gevormd door de illusies van de geest.”

• In de Upanishads: “het universum ontstaat vanuit bewustzijn.”

• En zelfs als je teruggaat naar Plato, zegt hij: “de realiteit is het bewegende beeld van de eeuwigheid. En de vertaling daarvan zou zijn: de geest vormt wat je waarneemt.”

• Klinkt abstract, maar de kwantumfysica zegt nu hetzelfde. Observatie verandert het gedrag van materie, van fysieke deeltjes.

Off topic (maar niet helemaal off topic), ik heb hier nog wel een leuke video over. Namelijk The double slit experiment.

https://www.youtube.com/watch?v=A9tKncAdlHQ

Het dubbele spleet experiment laat zien dat de kleinste deeltjes zich anders gedragen zodra ze gemeten worden. Wanneer er geen meetapparatuur, zoals een detector of camera, is, gedragen de deeltjes zich als een golf van mogelijkheden en ontstaat er een golfpatroon. Zodra er wél een detector of camera wordt gebruikt om te meten door welke opening het deeltje gaat, verdwijnt dat golfpatroon en gedraagt het deeltje zich als een vast punt. De meting zelf, dus de fysieke interactie met de detector, verandert de uitkomst.

Alles bestaat dus eerst als potentie, als iets dat nog alle kanten op kan. Pas wanneer er interactie plaatsvindt, wanneer het wordt waargenomen of gemeten, krijgt het één vorm en één richting. De realiteit is dus niet alleen iets wat ons overkomt. Het is iets wat zich vormt in relatie tot hoe we ermee in contact staan. We staan niet los van wat we observeren, we zijn altijd onderdeel van de interactie zelf.

Ik probeer vaak, al lukt me dat niet altijd, bewuster te kiezen waar ik mijn aandacht op richt. Aandacht is niet neutraal. Het is een ontmoeting waarin potentie vorm krijgt. Als ik kijk naar veel van de doelen die ik heb bereikt, zie ik dat ze eerst alleen in mijn hoofd bestonden. Ze begonnen als zaadjes. Je geeft ze water en na een tijdje wordt die realiteit tastbaar.

Twee mensen kunnen hetzelfde meemaken en twee compleet verschillende ervaringen hebben. Dat is geen toeval. Jouw overtuigingen, jouw oude verhalen, jouw patronen filteren de werkelijkheid voordat die je bereikt. Ze kleuren wat je ziet, wat je voelt, wat je gelooft dat voor jou mogelijk is. Deze zitten vaak zo diep geworteld dat je het soms zelf niet eens doorhebt.

Sommige neurowetenschappers schatten dat tot wel 95 procent van ons gedrag automatisch verloopt, aangestuurd door onbewuste processen in het brein.

Dit betekent dat veel van je patronen ontstaan zonder dat je er actief over nadenkt.

Het grootste deel ontstaat tussen de 0 en 7 jaar.

In die periode zit je brein vooral in theta staat. Dat is een hersengolfstaat die lijkt op hypnose. Je kritische filter is nog niet ontwikkeld. Je neemt alles direct op als waarheid.

Je leert bijvoorbeeld: hoe liefde voelt, hoe veilig de wereld is, hoe je met emoties omgaat, wat jouw rol is in relaties of je jezelf mag uitspreken.

Stel je voor dat jij een computer bent. Je scherm is wat je bewust ziet. De keuzes die je denkt te maken. De gedachten waarvan je denkt dat ze van jou zijn. Hier typ je. Hier klik je. Hier stuur je bij. Maar het scherm is niet waar het meeste gebeurt.

Het echte werk gebeurt op de harde schijf.

Daar staan de programma’s die ooit zijn geïnstalleerd (0-7 jaar dus). Overtuigingen. Reacties. Patronen. Veel daarvan heb je niet gisteren gekozen. Ze zijn ooit opgeslagen, vaak in je vroege jaren, en draaien sindsdien stil op de achtergrond.

Neurowetenschappers zoals David Eagleman beschrijven dat een groot deel van wat ons brein doet buiten ons bewustzijn plaatsvindt. Automatische processen die sneller reageren dan jij bewust kunt bijsturen.

Dat is waarom je soms merkt dat je iets anders wilt, maar toch hetzelfde doet. Dit komt niet doordat je zwak bent of ongemotiveerd, dit komt puur doordat een oud programma actief is.

Bewustwording is het moment waarop je niet langer alleen naar het scherm kijkt, maar je realiseert dat er een hele harde schijf onder zit.

En dat je, stap voor stap, kunt kiezen wat je wilt herschrijven. En dit begint bij jou, bij de keuze om het anders te willen doen.

Dit is ook hoe het bij mij begon. Ik was er zo klaar mee om zo reactief te zijn, om zo uit mijn emoties te schieten bij iets kleins, om over de kleinste dingen ruzie te maken en overall gewoon niet te weten hoe ik met al mijn emoties om moest gaan.

Je geest reageert niet op het leven, hij construeert de versie van het leven die jij ervaart. Je angsten, je overtuigingen, je identiteit, je herinneringen, je verhalen, al die patronen die je in je leven hebt, wij denken dat het interpretaties zijn. Maar wat ze werkelijk zijn, zijn filters die de realiteit hervormen voordat die realiteit jou bereikt.

Dit is ook precies waarom ik doe wat ik doe. Want als de filter verandert, verandert alles eromheen. Niet de wereld buiten je, maar jouw relatie met die wereld.

En als we het nu dan toch over filters hebben, ben jij al bekend met je RAS filter?

Je RAS-filter staat voor het Reticular Activating System. Het is een klein netwerk in je hersenen dat bepaalt wat je wel ziet en wat je niet ziet.

Elke seconde komt er via je zintuigen ongeveer 11 miljoen bits aan informatie je systeem binnen. Geluiden. Geuren. Micro-expressies. Beweging. Energie. Maar je bewuste brein kan daarvan slechts zo’n 40 tot 50 bits daadwerkelijk verwerken. Dat betekent dat vrijwel alles wat er is, aan je voorbijgaat. Neurowetenschappers zoals Mihaly Csikszentmihalyi en Robert Lucky toonden hiermee aan dat je brein niet de realiteit waarneemt, maar een selectie ervan. Een zorgvuldig gefilterde versie, gebaseerd op wat voor jou belangrijk is. Je ziet dus niet alles wat er is. Je ziet wat je systeem heeft geleerd om te herkennen. En dat betekent dat je wereld niet alleen wordt gevormd door wat er buiten je gebeurt, maar ook door waar jij vanbinnen op afgestemd bent.

Cliché maar ik ga hem toch zeggen: als jij continu focust op het negatieve, dan gaat je brein actief op zoek naar bewijs daarvoor. Bewijs dat het zwaar is, dat het tegenzit, dat het niet werkt. En het vindt dat bewijs ook, want van de miljoenen bits informatie die elke seconde bij je binnenkomen bereiken er maar 40 tot 50 jouw bewustzijn. Je brein selecteert dus wat het doorlaat, en het selecteert vooral wat bevestigt waar het al op afgestemd staat.

Even concreet: alles wat je ziet, hoort, voelt en ruikt. Je bewuste brein verwerkt daarvan slechts zo’n 50 bits per seconde. Als je dat doorrekent kom je op meer dan 600 biljoen bits per dag, waarvan je je bewust bent van iets minder dan 3 miljoen. Een minuscuul deel.

Nogmaals je ervaart dus nooit DE VOLLEDIGE REALITEIT. Je ervaart de realiteit die jouw systeem heeft geselecteerd. Dat heet je RAS-filter. En het werkt ook de andere kant op. Wanneer je meer openstaat voor wat wél stroomt en wél werkt, begint je brein juist dat naar voren te halen. De buitenwereld is dan niet opeens veranderd, maar jouw filter omdat dit nu anders is afgestemd.

Zie je het als het algoritme op je Instagram of TikTok. Als jij een paar keer kattenvideos hebt gekeken, is opeens heel je algoritme vol met kattenbeelden. Betekent dat dat er opeens geen hondenvideo’s online komen? NEE, die komen ook online, maar mensen die hondenvideo’s kijken krijgen dat te zien. Jij niet. Als jouw persoonlijke algoritme gefocust is op een bepaald type informatie, filtert jouw systeem alleen dat eruit.

• Als jij naar de wereld kijkt met een mentaliteit, even eentje die iedereen kent, van een glas dat half leeg is, zoekt je brein via je RAS-filter naar bewijs dat het glas inderdaad half leeg is.

• Als jij denkt dat de wereld tegen je is, guess what, dan gaat je brein op zoek naar bewijs dat dit inderdaad zo is.

• Als jij denkt dat er schaarste is op het gebied van you name it, gaat je brein op zoek naar waar die schaarste is.

• Als jij denkt dat er zoveel mooie dingen in je leven gebeuren, guess fucking what: je brein gaat op zoek naar al het moois in je leven.

• Als jij een nieuw automodel op het oog hebt, zie je opeens overal diezelfde auto. Dit is je RAS-filter aan het werk.

Dus als je dit zo leest, besef je toch ook dat jij de controle hebt over wat er gebeurt? Dat jij het kunt bijsturen? Dat jij kunt sleutelen aan je RAS-filter?

Dit is ook wat ik probeer mee te geven in mijn trajecten. JIJ hebt de controle, JIJ kunt hier een verandering in brengen, JIJ bent geen slachtoffer van wat er met je is gebeurd, JIJ hebt de autonomie om je leven aan te passen en het leven te creëren waar jij recht op hebt. Maar JIJ moet wel de moedige stap zetten om het aan te passen. Je hoeft niet te weten hoe, maar jij moet wel degene zijn die zegt: tot hier en niet verder.

Op het moment dat jij hiervoor openstaat, zul je ook zien dat je allerlei kansen voorgeschoteld krijgt om jezelf te ontwikkelen. Angst zal dan weer omhoog komen kruipen, je ego dat niet wil dat je uit je comfortzone stapt.

“Blijf hier, ga niet uit je comfortzone, daar gaan we dood.”

Laten we doorgaan naar de 4e waarheid.

Waarheid 4: Het ego is je gevangenis, geen bescherming

Chase beschrijft het ego als het verhaal dat je hebt gebouwd om je angsten te overleven. Een masker. Een harnas. En dat harnas is ooit nuttig geweest, gebouwd vanuit trauma, verwachtingen en conditionering. Maar het probleem is dat het niet weet wanneer het gevaar voorbij is.

Het ego is de enige vijand hier. De enige vijand die je ooit zult tegenkomen. Geen demonen, geen pech, geen andere mensen en zeker niet de wereld,

• 
  

• De Bhagavad Gita zegt: “het lagere zelf moet worden overwonnen door het hogere zelf.”

• Plato zegt: “alle zonden komen voort uit overdreven eigenliefde.”

• Boeddha: “lijden begint met gehechtheid aan het zelf.”

• Jezus zegt: “tenzij een mens sterft aan zichzelf, kan hij niet leven.”

• In de Tao Te Ching zien we: “hij die zichzelf definieert, kan niet weten wie hij werkelijk is.”

Verschillende continenten, verschillende eeuwen, dezelfde diagnose.

Het ego is het verhaal dat je hebt gebouwd om je angsten te overleven.

Voor mij zag dat ego eruit als trots en de behoefte om gelijk te hebben. Reacties die te groot waren voor de situatie. Ik droeg dat harnas zo lang dat ik vergeten was dat ik het droeg.

Ik ga niet te diep in op mijn eigen trauma’s, want zoals ik hierboven al zei, het ego was ooit nuttig als bescherming. Die delen van mezelf had ik nodig om te worden wie ik ben. Maar het is goed om te beseffen dat het gevaar allang voorbij is. En dat het ego vooral op zoek gaat naar afscheiding om te kunnen bestaan. Afscheiding van andere mensen, van het grote universum, van het goddelijke, van de waarheid. Het ego moet kunnen vergelijken. Het voedt zich met beter dan, slechter dan, slimmer dan, meer waard dan, belangrijker dan.

En wat heeft het ego nodig? Hiërarchie, conflict en erkenning (auch die laatste).

Het ego MOET winnen. Het moet gelijk hebben, het moet speciaal zijn, het moet door jou verdedigd worden. Daarom zeggen ze ook wel eens: ego is luid en zelfvertrouwen is stil (of zo iets).

Het ego schreeuwt: ze beoordelen je, je bent niet goed genoeg, je loopt achter, wat als je alles verliest, wat als ze je niet leuk vinden, je moet jezelf bewijzen, je hebt meer nodig, je hebt meer controle nodig.

Als het ego gebaseerd is op angst, en angst niet echt is zoals in waarheid 2, dan is jouw ego een hallucinatie. Het ego is een rimpeling die denkt dat het de hele Stille Oceaan is. Een kind dat doet alsof het de koning is. Wat een arrogantie toch?

Dit is ook de reden waarom elke traditie je vertelde om het los te laten. Dat betekent niet dat je nu in een hutje op een eiland moet gaan leven en schreeuwen dat je verlicht bent, want dat is ook weer een ego, maar dan vermomd als spiritualiteit.

Het gaat om het besef dat je ego je klein houdt. Dat het je laat twijfelen aan jezelf, je laat geloven dat je jezelf moet bewijzen want anders ben je niet goed genoeg. Dit is ook waarom ik mensen help om het ego los te laten.

Ik zie wat het met mij heeft gedaan en believe me als ik je vertel dat ik tot aan mijn 30e vooral vanuit mijn ego handelde. Het succes waar ik achteraan zat, wegrennen voor angst, altijd heel reactief reageren. En weet je wat, ik vond het ook nog leuk als mensen zeiden dat ik pittig was. Want dat betekende voor mij dat ik niet met me liet sollen, dat niemand mij kon raken, dat ik niet zwak was maar juist sterk.

Ik wil het ook niet volledig bashen, alsof het iets heel slechts was, want ik had het ook nodig. Mijn ego heeft me ver gebracht. Het heeft me beschermd op momenten waarop dat nodig was. Maar nu ben ik veilig en dient het me niet meer. Wat ooit een beschermlaag was, heb ik nu niet meer nodig.

Ik hoef niet langer in overlevingsstand te leven. Niet meer vanuit een mentaliteit van eat or be eaten. Als je zeven jaar in een asielzoekerscentrum hebt gewoond, leer je jezelf dat al jong aan. En als je opgroeit in wat voor mijn gevoel het meest racistische dorp van Nederland is, Oude Pekela, dan leer je dat kwetsbaarheid zwakte zou zijn. Dus bouw je muren om te overleven en om jezelf staande te houden.

Het loslaten van je ego gaat niet over iemand anders worden. Het gaat over stoppen met zijn wie je dacht dat je moest zijn. En terugkomen bij wie je altijd al was.

EN spoiler alert, boooooy wordt het leven mooi en licht op het moment dat jij terugkomt naar wie je altijd was.

Waarheid 5: Alles is verbonden, ook jij

De vijfde waarheid is misschien de eenvoudigste. Alles is met alles verbonden. Niets bestaat los van de rest.

In de hermetische teksten zien we dit principe: “zoals boven, zo beneden (as above, so below)”

• In de Kabbala zien we dat “de hele schepping voortkomt uit één boom des levens.”

• In de kwantumfysica: “geen enkel deeltje staat echt apart.”

• In het boeddhisme: “niets bestaat onafhankelijk.”

• In de Soefistische mystiek: “is de ziel een draad in hetzelfde kosmische weefsel.”

• In het taoïsme zien we het idee dat “tegenpolen geen vijanden zijn”. Het zijn complementaire krachten van dezelfde bron

• In de Maya tekst Popol Vuh zien we dat “het universum één levend organisme is.”

• Zelfs in de Egyptische piramideteksten zien we dat de ziel terugkeert naar de sterren waaruit zij is gekomen.

• In oude inheemse Amerikaanse wijsheid hebben ze een uitspraak die wordt uitgesproken als “mitakuye oyasin”. Wat betekent: “wij zijn allemaal verwanten.”

  
  

In essentie zeggend: met alle wezens ben ik verbonden. Niets staat op zichzelf.

En elke actie veroorzaakt een ripple effect. Elke emotie straalt uit. Elke intentie trilt door het geheel. Jij bent geen afscheiden punt in het universum. Je bent een neuron in een kosmische brein dat vuurt binnen de oneindigheid.

En dat betekent ook dat jouw energie telt. Wat jij gelooft over jezelf werkt door in alles om je heen. Jouw leven overkomt jou niet. Het gebeurt met jou, door jou en als jou.

Dus je bent niet afgescheiden, angst is een illusie, je geest vormt de realiteit, het ego is de vijand en alles is verbonden.

Dus alles waar je ooit bang voor was, alles waar je geobsedeerd door was, alles waar je aan twijfelde in je leven, alles wat je ooit hebt bevraagd, komt neer op het herinneren van wat je was voordat de wereld je vertelde wie je moest zijn.

En dat is waar de ouden ons wakker voor probeerden te maken.

Als vergeten ervoor zorgt dat we lijden, dan is herinneren wat ons bevrijdt. En elke oude traditie, zonder uitzondering, liet niet alleen een waarschuwing achter voor ego, angst en illusie. Ze lieten ook een routekaart achter voor wat er daarna komt.

Die routekaart is eigenlijk verrassend eenvoudig.

Ontwaken begint met waarheid. Niet gehoorzaamheid, niet geloof, maar waarheid. Waarheid over jezelf, over je geest, over je angst en je ego.

In Johannes 8:32 staat: “de waarheid zal je bevrijden”. Niet een ritueel of een regel. De waarheid zelf lost de illusie op.

Daarna vraagt het aanwezigheid. Niet leven in wat was of wat komt, maar hier. In dit moment. Want dit is de enige plek waar de realiteit bestaat.

De Boeddha zei het, Jezus zei het, de Tao Te Ching zei het. Ze zeiden het allemaal op een andere manier, maar ze bedoelden hetzelfde.

Ontwaken leidt ook tot compassie en dat heeft niets met moraal te maken. Het is gewoon logisch als je beseft dat er geen echte scheiding is. Wat je een ander aandoet, doe je jezelf aan.

Stilte en zelfkennis gaan hand in hand met ontwaken. Het gaat niet om meer toevoegen, maar om weghalen. De ruis, de oude verhalen, het ego. Tot alleen jij overblijft, wie je werkelijk bent zonder alles wat erbovenop is gekomen.

Hoe doe je dat vraag je je misschien af? Stap 1 is zelfkennis. “Know thyself” is een filosofische spreuk uit Delphi die gegraveerd stond op de tempel van Apollo in het oude Griekenland. Ga op onderzoek uit, doe shadowwork, ga naar een therapeut of een coach, maar doe iets.

Stap 2 is de stilte opzoeken. Ga niet de leegte vullen met externe factoren en prikkels. Ga je vervelen. Zit in stilte of ga mediteren. Want als je de stilte opzoekt en jezelf echt leert kennen, verandert ook je relatie met lijden.

Want lijden krijgt pas een andere betekenis als je bereid bent om er doorheen te gaan in plaats van eromheen. Het wordt geen straf meer maar een doorgang. Iets wat je wakker maakt in plaats van kapot.

Chase zegt in zijn video ook dat het geen complot was. Het is iets veel simpelers, veel donkerder en veel menselijker. We zijn gewoon vergeten wie we werkelijk waren. We werden gehypnotiseerd door wie we dachten dat we moesten zijn. Op het moment dat mensen begonnen met het bouwen van beschavingen moesten we middelen verzamelen, grenzen beschermen, harde winters overleven. Angst werd een hulpmiddel. Na tienduizenden jaren werd angst een gewoonte. En daarna werd angst een cultuur.

En als je eenmaal ziet hoe diep dat zit, zie je het overal. Marketing die inspeelt op wat je nog niet hebt, wat je mist, wat je tekortkomt. “Zonder dit product loop je achter.” “Anderen doen het al wel.” Reclames voor verzekeringen die je laten nadenken over alles wat mis kan gaan. Het nieuws dat leeft van wat er fout gaat in de wereld, want daar klikken mensen op. Je kind van 2 dat niet luistert, dus zeg je iets waardoor het even schrikt en gehoorzaamt. Werkt perfect. Maar wat leer je het kind daarmee?

Angst is zo normaal geworden als drijfveer dat we het niet eens meer herkennen. Het is de lucht die we ademen. En het rare is, het werkt ook nog eens. Op de korte termijn tenminste. Maar op de lange termijn betaal je er een prijs voor die veel hoger is dan je doorhebt.

En alles wat angst aanraakt, vreet het van binnenuit op. Daarom waarschuwt elke oude tekst, zelfs de Bijbel, voor dezelfde vallen. Hebzucht, ego, macht, materialisme, vergelijking, verlangen, controle en gehechtheid. Ze probeerden ons niet te leren moreel te zijn. Dit had niets met moraliteit te maken. Ze beschreven psychologische malware.

• In de Tao Te Ching staat: “wanneer rijkdom en eer tot arrogantie leiden, brengt het kwaad.”

• Als je de Koran leest, zie je: “Pleeg geen misbruik op de aarde, door corruptie te verspreiden.”

• In de Bijbel staat: “Verzamel geen schatten op aarde.”

• Je leest de Boeddha en hij zegt: “Gehechtheid is de wortel van lijden.”

Elke traditie zag dit aankomen. Op het moment dat mensen vergaten wie ze waren, zouden ze proberen deze leegte te vullen met alles wat ze konden, behalve de waarheid. En dat is precies wat we als mensheid deden. We bouwden hele beschavingen op een leugen dat we gescheiden zijn. Enorme economieën op de leugen dat we tekortkomen. En we bouwden identiteiten op de leugen dat we niet genoeg zijn. Het ego dat begon als een klein tribaal veiligheidsmechanisme werd een wereldwijd besturingssysteem. We begonnen te vergelijken en te concurreren en te hamsteren en te vrezen en te poseren, consumeren, scrollen, presteren. We maakten van het leven een vreemd scorebord. En we maakten succes tot een heel mooi kostuum. En we ruilden al onze betekenis in voor dopamine. We vervingen stilte en bewustzijn, of laten we het gewoon verveling noemen, we vervingen verveling en stilte door heel veel lawaai en afleiding.

Maar de grootste van allemaal is dat we stopten met vragen wie we zijn. En begonnen met vragen wie zij denken dat we zijn.

Ik herken dat ook in mezelf. Jaren lang was ik bezig met hoe ik overkwam, wat anderen van me vonden, of ik wel goed genoeg was in de ogen van de buitenwereld. En ondertussen verloor ik mezelf steeds een beetje meer.

We zijn afleiding gaan gebruiken om die leegte op te vullen. En die afleiding werd steeds beter. Apps die precies weten hoe ze je aandacht vasthouden. Nieuwscycli die leven van je stress en cortisol. Algoritmes die je zo lang mogelijk op je scherm houden, want hoe langer jij op een app blijft, hoe meer geld zij eraan verdienen.

Culturen die gebouwd zijn op verontwaardiging en wij versus zij.

En we vergaten niet alleen die oude waarheden. We bouwden een wereld die ze actief verstikt.

De symptomen zie je overal om je heen. Angst is normaal geworden. Depressie ook. Verslaving is overal. Eenzaamheid is een epidemie waar we middenin zitten zonder het echt te benoemen. Mensen weten niet meer hoe ze zich moeten vervelen, want elke seconde stilte wordt meteen opgevuld met een scherm. We vervingen wijsheid door content en contemplatie door afleiding. Aandachtsspannes die instorten.

Als je nu nog aan het lezen bent dan vind ik het al knap.. en also hi! I love you en bedankt dat je er nog bent.

Oke moving on. We zijn de meest geavanceerde generatie ooit, technologisch gezien, en tegelijkertijd de meest spiritueel afgesneden.

Dat is geen toeval. Dat is wat er gebeurt als angst een cultuur wordt.

Nogmaals, het is niet omdat deze waarheid zomaar verdween. Het is omdat het lawaai harder werd dan het signaal. De oude waarschuwing was geen metafoor. Het was een profetie. De profetie is: als je jezelf vergeet, vergeet je alles wat belangrijk is.

Chase beschrijft in zijn video ook iets wat ik zelf sterk herken. De ouden waren het er allemaal over eens dat zodra de illusie ondraaglijk wordt, zodra het lawaai overweldigend wordt en het ego eruitziet als een wankele Jenga toren, dat precies het moment is waarop mensen beginnen wakker te worden.

En als ik om me heen kijk, zie ik dat ook echt gebeuren. Steeds meer mensen stoppen met geloven in het verhaal dat ze jarenlang hebben gevolgd. De goede baan, het goede huis, de goede auto, de likes, de prestaties. Ze doen alles wat ze geacht worden te doen en voelen zich toch leeg. De afleidingen werken niet meer zoals vroeger. En ze weten niet precies waarom, maar ze voelen dat er iets mist.

Alsof het collectief denkt: wacht even, maar zo wil ik niet verder leven. Burn-out cijfers die blijven stijgen, een groeiende mentale gezondheidscrisis onder jongeren, mensen die massaal stoppen met banen die goed betalen maar leeg voelen. Het zijn geen losstaande problemen. Het zijn symptomen van hetzelfde.

Ook bij vrouwen zie ik dit gebeuren. Wereldwijd worden vrouwen zich bewust van de verhalen die het patriarchale systeem hun heeft meegegeven. Dat ze kleiner moeten zijn, minder ruimte mogen innemen, dat hun waarde zit in hoe goed ze voor anderen zorgen in plaats van voor zichzelf. Onderzoek van McKinsey uit 2023 laat zien dat vrouwen vaker dan mannen aangeven zich uitgeput en ondergewaardeerd te voelen op de werkvloer. En toch blijven ze doorgaan, want dat is wat er van ze verwacht wordt. En over het patriarchale systeem alleen al kan ik een heel boekwerk schrijven, maar dat bewaar ik voor een andere keer. Of meerdere andere keren. Waarschijnlijk meerdere.

Maar steeds meer vrouwen stappen uit die modus en beseffen dat de kracht al die tijd bij henzelf lag.

Dat is geen toeval, dat is ontwaken.

Nummer één: Ontwaken begint met waarheid.

• In de Bijbel, Johannes 8:32: “de waarheid zal je bevrijden.” Niet gehoorzaamheid. Niet geloof. Waarheid. Waarheid over jezelf. Over de geest. Over angst en ego. Waarheid is het oplosmiddel dat de illusie oplost.

• In de Avesta, wat een Zoroastrische tekst is, zien we het citaat: “Waarheid is het hoogste goed. Het is het eeuwige licht.”

• De Boeddha zei: “er zijn drie dingen die niet verborgen kunnen blijven. De zon. De maan. En de waarheid.”

Elke ontwaking begint hier. Op het moment dat we stoppen met wegrennen van de realiteit en haar beginnen te zien.

Nummer twee: Ontwaken vereist aanwezigheid.

Elke traditie zegt dat ontwaken niet in de toekomst gebeurt. Niet ooit. Het gebeurt niet wanneer je geheeld en kalm en klaar bent.

De Boeddha vertelt ons: “blijf niet hangen in het verleden. Droom niet over de toekomst. Richt je geest op het huidige moment.”

In de Tao Te Ching zeggen ze: “als je depressief bent, leef je in het verleden. Als je angstig bent, leef je in de toekomst. Als je in vrede bent, leef je in het heden.”

En Jezus zei dit in Mattheüs 6:34: “maak je geen zorgen over morgen.”

En Plato zegt: “Tijd is het bewegende beeld van de eeuwigheid. Het is alleen nu.”

Aanwezigheid is geen spiritueel idee. Je kunt het hele concept van het woord spiritueel verwijderen. Het is een deur terug naar de realiteit. De ouden zeiden niet dat je mindful moest zijn. Wat ze je vertelden is: stop met leven in een illusie. Leef niet in een nepwereld.

Concentreer je geest op het huidige moment.

Nummer drie. Ontwaken vereist compassie.

Ontwaken vereist compassie en dienstbaarheid. En elke oude tekst verbindt ontwaken met compassie. En het is geen compassie omdat je een moreel goed persoon bent. Het is compassie omdat je de waarheid herkent.

Omdat als ik jou zie als mezelf, compassie geen moraliteit is. Het is gewoon dat ik voor mezelf zorg. Off (klein beetje) topic, hier heb ik ook een theorie over dat je aan het denken zet. Zoek maar eens op: “The egg theory” van Andy Weir.

• Als je de Koran leest, zie je het citaat: “Geef aan de behoeftige, de wees, de gevangene.”

• In de Bijbel staat: “Heb je naaste lief als jezelf.”

• Confucius zegt: “Een edel mens zoekt deugd.”

• En Plato zegt: “Wees vriendelijk, want iedereen die je ontmoet voert een zware strijd.”

Compassie is iets wat we herkennen. We leren het niet, we herkennen het. Dus zodra je stopt met geloven dat je gescheiden bent, wordt liefde en compassie het enige gedrag dat nog logisch is.

Het betekent niet dat je een goed moreel persoon bent. Het betekent dat je handelt in iets dat volledig logisch is.

Nummer vier. Ontwaken vereist stilte en zelfkennis.

Dit verschijnt overal.

• In de Upanishads zien we: “ken jezelf en je zult het universum kennen.”

• Socrates zei: “een niet onderzocht leven is het niet waard om geleefd te worden.” (vrij vertaald uit het Grieks)

• In de Yoga Sutra’s is yoga het tot stilte brengen van de geest.

• In de oude Nag Hammadi teksten staat: ken jezelf en je zult vrij zijn.

• En de Boeddha vertelt ons: in stilte onthult waarheid zichzelf.

Ontwaken gaat over het wegnemen van illusies en verhalen en ego en angst totdat wat overblijft datgene is wat er altijd al was.

Jij, zonder vervorming.

En dit is ook mijn favoriet. Want hier begon mijn reis, mijn eigen ontwaking, al moet ik zeggen dat deze in vlagen kwam. Maar stilte en zelfkennis, oh zo belangrijk. Ik heb een tijdje echt geïsoleerd geleefd. Ik moest echt even detoxen van, laten we zeggen, de illusies. Ken je die scène uit The Matrix waarin Neo de stekker uit zijn achterhoofd trekt? Nou, zo voelde dat voor mij. En wat ze je niet vertellen, is dat je continu blijft “wakker worden”. Het is een ongoing proces. Het is geen eindpunt. Geen moment waarop je kunt zeggen, zo, nu ben ik er. Nu ben ik echt healed. Nee, het is een lifelong proces, want je komt elke keer weer nieuwe versies van jezelf tegen. En soms merk je dat je toch weer bent meegegaan in oude patronen. Alsof je, zonder dat je het doorhad, weer even werd ingeplugd.

De iconische psycholoog Carl Jung zei ooit iets wat mijn hele beeld van heling veranderde.

Hij geloofde dat we het verleden niet oplossen en pijn niet uitwissen.

We laten het simpelweg los.

We laten de dingen los die we al die tijd hebben vastgehouden. Wrok, angst, schuld. Oude verhalen die ons niet langer dienen.

En nummer vijf: ontwaken transformeert lijden in wijsheid.

In de Bijbel, in Romeinen 5:3, staat dat lijden volharding voortbrengt, volharding karakter, en karakter hoop.

In het boeddhisme hebben we de vier edele waarheden, waarin lijden het pad naar verlichting is.

Als je in de Bhagavad Gita kijkt, zie je: “uit compassie vernietig ik de duisternis van onwetendheid met de lamp van kennis.”

In de Egyptische piramideteksten zeggen ze dat de ziel opstijgt door beproevingen heen. De ouden geven ons geen brochure die een leven zonder lijden belooft. Ze beloven je een leven waarin lijden een katalysator wordt voor iets.

Wat ons brengt bij punt nummer zes over ontwaken.

Ontwaken is simpelweg herinneren wat je bent. Wanneer je al deze stukken samenbrengt, waarheid, aanwezigheid, compassie, stilte en transformatie, komt elke oude traditie uit op dezelfde plek. Ontwaken is niet iets nieuws worden. Het is iets ouds herinneren, iets diepers en oorspronkelijks dat je altijd al bent geweest.

• Als je in de Kabbala kijkt, zeggen ze dat elke ziel een vonk is van het oneindige.

• Op de Smaragden Tablet staat dat alles één is.

• In de Popol Vuh staat dat mensen het goddelijke zijn dat zichzelf herinnert.

De laatste stap van ontwaken is niet het leren van een heleboel nieuwe motiverende dingen, het is herkenning. Het is een flits van herinneren: oh, ik ben niet afgescheiden. Dat ben ik nooit geweest. Ik was het alleen even vergeten.

Ontwaken is geen bestemming waar je aankomt. Het is een terugkeer naar huis. En het zal in het begin zo klote en eenzaam voelen. Het voelt ook niet als “verlichting” of vuurwerk of iets spectaculairs. Het voelt eerder als stress. Mijn eigen reactie was: “HOLY SHIT” en waarom weten mensen dit niet? Je ziet opeens hoeveel mensen in deze illusie leven. En voor sommige mensen is dat ook prima he.

Na een tijd voelt het als een opluchting. Je voelt je oprecht lichter worden. Het is alsof je een enorm zware rugzak neerzet waarvan je niet eens wist dat je hem droeg, omdat je hem je hele leven al vasthield.

De wereld verandert niet wanneer je ontwaakt. Jouw relatie met de wereld verandert. Angst verliest zijn autoriteit. Het ego verliest zijn grip op je en de ruis stopt.

En de waarheid was nooit echt verborgen. Ze was gewoon aan het wachten.