Ben Ik Niet Nederlands Genoeg? Of Zie Ik Dat Zelf Gewoon Nog Niet?

Wat er écht onder die irritatie zat wanneer iemand automatisch in het Engels tegen me praatte.

Ik loop een koffiezaak binnen, alsof ik inmiddels een soort vaste bewoner van Amsterdam ben. Ik pak mijn laptop en ga zitten. De barista kijkt me aan, glimlacht en begint met: “What would you like to order?” De mensen naast mij krijgen Nederlands. Ik niet.

Ik krijg de internationale treatment (en ik woon niet eens in het centrum van Amsterdam). Het gebeurt zo vaak dat het bijna voorspelbaar is. Koffiezaak, sportschool, sauna, random gesprek buiten. Het valt me vooral op hoe vaak ik Engels word aangesproken in Amsterdam, ook als ik helemaal niets in het Engels zeg.

Allemaal heel onschuldig en tóch triggert het me een beetje. Niet omdat ik geen Engels kan spreken, maar omdat het zo’n klein zinnetje is dat toch iets in me raakt. Iets dat zegt: blijkbaar plaats je me meteen in een andere categorie.

Mijn eerste gedachte is meestal iets in de richting van: praat gewoon Nederlands en dan kom je vanzelf wel achter of ik je versta of niet. Ik zeg dat natuurlijk niet hardop, maar ik antwoord wel automatisch in het Nederlands terug.

Dan vraag ik me af waarom dit zo vaak gebeurt. Hebben meer mensen die er “exotisch” uitzien hier last van? Vooral mensen die Engels worden aangesproken in Amsterdam terwijl ze gewoon Nederlands spreken? Waarom deze aanname op basis van mijn uiterlijk? Waarom ik in hun hoofd automatisch een expat ben, terwijl ik hier gewoon leef, denk, werk, fiets, klaag over het weer en net zoveel belasting betaal als ieder ander.

En tegelijkertijd weet ik dat mensen het goed bedoelen. Zeker in Amsterdam. Je hoort hier zoveel Engels dat het bijna raar is om géén Engels te spreken. De helft van de stad is internationaal. Barista’s kiezen vaak voor Engels omdat dat veilig voelt, omdat ze niemand willen buitensluiten.

Maar in Haaksbergen, waar ik ook vaak kom, gebeurt dit niet. Daar begint iedereen automatisch in het Nederlands. Dat contrast zet alles nog net wat scherper neer.

Op een gegeven moment realiseerde ik me dat het niet om de taal ging. Het ging om mij. Om het deel van mij dat zichzelf blijkbaar nog niet helemaal heeft geaccepteerd in deze maatschappij. Alsof ik van buiten wel een plek heb ingenomen, maar van binnen nog niet helemaal heb besloten dat ik hier echt hoor.

En dan kan zo’n opmerking voelen als een bevestiging van iets wat je liever niet voelt.

Ik gebruik zelf non-stop Engels door mijn Nederlands heen. Ik ben degene die tegen vriendinnen zegt: oh my god, this is so random. Ik mix alles. Ik vind Engels vaak fijner klinken. Soms luchtiger. Soms duidelijker. Ik doe het zonder nadenken. En soms schrijf ik ook een blog in het Engels. Hoe ironisch is dat.

Ik moest er echt even om lachen. Ik claim zelf alle vrijheid in mijn taalgebruik, maar vond het irritant als iemand anders dat voor mij deed. Dat was uiteindelijk het hele punt. Het ging niet om hen, maar om hoe ik mezelf nog niet volledig had neergezet.

En dat is waarom ik dit deel. Niet omdat het groot is, maar omdat dit soort kleine momenten precies laten zien waar je staat. Ze prikken net genoeg om te voelen waar je nog niet helemaal settled bent. Niet in een zware, dramatische zin, maar gewoon in je dagelijkse leven. You feel me?

Nu ik dit zo over Engels aan het schrijven ben, krijg ik meteen een idee voor een nieuw artikel over hoe elke taal zijn eigen energie met zich meedraagt. Maar die bewaar ik voor de volgende keer.

Ik ben benieuwd of anderen dit herkennen. Niet per se het Engels, maar dat gevoel dat iemand iets doet wat jou nét even raakt terwijl het eigenlijk nergens op slaat. Die mini-triggers die je meestal wegwimpelt maar die soms precies laten zien waar er nog iets te halen valt. Vooral als jij ook vaak Engels wordt aangesproken in Amsterdam, zonder dat je daarom hebt gevraagd.

Misschien herken je het. Misschien niet. Maar als je het wel herkent, weet je precies wat ik bedoel.